Baśń a Bajka

Autor: | · · · · · · · | Bez kategorii | Możliwość komentowania Baśń a Bajka została wyłączona

Bajki i baśnie czytamy i opowiadamy dzieciom, ich treści rozbudowują wyobraźnie, dobrze wpływają na rozwój wartości zaszczepianych małym słuchaczom, ukazują trudne sytuację
w przystępny sposób, lubimy je czytać, słuchać i opowiadać. Dorośli często wspominają wiele baśni
i bajek z dzieciństwa ale, co sprawia, że świat ujęty w baśni i bajce różni się od siebie? Czy to tylko „czasy” z jakich jedne i drugie pochodzą ? Czy może coś jeszcze?
 

Baśnie to historie, które są osadzone w nieznanym czasie i miejscu. Kiedy słuchamy opowieści rodem z baśniowego zbioru to zazwyczaj zaczyna się ona od słów „Dawno dawno temu….” lub
„Za siedmioma górami, za siedmioma lasami…” czy też „Był sobie raz…”. Wydaje nam się, że czas
w którym się toczyła opowieść, był zapewne bardzo odległy i zupełnie nie próbujemy znaleźć odniesienia opisywanych wydarzeń do zbieżności z jakimiś wydarzeniami w aktualnym świecie.
A bajka? Bajka nie rozpoczyna się wcale od słów „Dawno temu” i nie „Gdzieś w odległej krainie”
lecz dzieje się niemal tu i teraz, w dostępnym nam świecie. Bajkę zatem często bezpośrednio odnosimy do czasu obecnego, odnajdujemy w niej nawet elementy, które otaczają nasz rzeczywisty świat. Zatem baśnie i bajki różni czas i miejsce, w którym się toczą, ale czy to jedyna różnica?
 

Co bohaterami? „Raniutko czarownica kazała dziewczynie zawiesić nad paleniskiem kocioł
z wodą i rozpalić ogień” (M. Tarnowski, 2007), zatem w baśni poza ludźmi pojawia się przestrzeń
dla czarownic, magów, wilków o ludzkim głosie, krasnali i smoków z dna studni (Rys. 1.). Bohaterowie historii sprawiają, że baśń nabiera elementów fantastyki, a jeśli dodać jeszcze odrobinę nadprzyrodzonych mocy np. „Olbrzym, używając czarów, otoczył brzegi sadzawki srebrem” (M. Wilk, 2010), wtedy magiczne wydarzenia pobudzają naszą wyobraźnie i jesteśmy gotowi na najśmielsze posunięcia autora baśni. Nie dziwi nas zatem, gdy człowiek w pełni swobodnie rusza w podróż z kotem o ludzkim głosie czy też staje w szranki ze smokiem o nadprzyrodzonej sile.
 

Współczesna bajka natomiast, bardzo często jest przepełniona postaciami z naszego codziennego życia, „Ich bohaterami są dzieci takie, jakie znamy z sąsiedztwa, podwórka, z własnego domu. Bywają niegrzeczne, a może nieśmiałe, bo właśnie… uczą się rozpoznawania reguł świata i własnych emocji” (M. Trzebiatowska, 2013). Zdarzają się jednak bajki, w których bohaterami są zwierzęta lub rośliny, jak na przykład Pieniek. Bohaterem bajki „Pieniek otwiera muzeum”, nie jest chłopiec, miś ani inne zwierzę, to po prostu kawałek pnia drzewa, który przeżywa przygody i uczy się wytrwałości i odpowiedzialności. Bez względu na to czy bohaterem bajki będzie dziecko, niedźwiedź czy też pieniek, to każdy z nich jest uosobieniem jakiegoś typu ludzkiego charakteru, poglądu, zachowania. Bajka korzysta zatem z drobnych elementów fantastyki, by dzięki przenosi zmierzyć się z ludzkim problemem.
 

Rys. 2.

 

Co przekazuje baśń? Treść baśni to nierzadko historie mówiące o niepisanych normach moralnych o ideałach zachowań i o tym, że dobro góruje nad złem, motywy poruszane w baśniach przesycone są dawnymi wierzeniami, folklorem i magią. Bajka natomiast porusza sprawy, które dotyczą kunsztu nauki życia. Poprzez porównania i symbolikę porusza problemy radzenia sobie
w trudnych sytuacjach, znajdowania odpowiedzi na niełatwe pytania, przekazuję wiedzę o tym co jest bezpieczne a co nie.
 
Słowem baśnie i bajki bardzo różnią się od siebie. Jedne spisane na podstawie przekazu ustnego, drugie tworzone nierzadko przez współczesnych autorów. Baśnie pełne fantastyki pochodzące z czasów dawnych a bajki przypominające problemy z naszego podwórka. Baśnie i bajki
z udziałem wielu przeróżnych bohaterów o większym bądź mniejszym zabarwieniu fantastycznym. Różni je wiele, ale łączy wspólny cel, kształtują w małym i dużym człowieku cechy godne naśladowania, utrwalają podstawowe wartości i przywracają wiarę w dobro.

 

Autor: Aleksandra Sulska

 

Literatura:

Małgorzata Trzebiatowska, Elżbieta Zubrzycka, „Bajki z sensem”, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2013.

Marceli Tarnowski, „Baśnie J. i W. Grimm”, Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2000.

Milena Skoczki „Pieniek otwiera muzeum”, Wydawnictwo Dwie siostry, Warszawa 2013.

Monika Wilk, „100 Baśni z czterech stron świata, baśnie mity i legendy”, Wydawnictwo Jedność dla dzieci, Kielce 2010.


Brak Komentarzy